Rehberlik

Rehberlik çalışmalarını, okul öncesi dönemde öğrencilerin bilişsel, duygusal, sosyal ve bedensel gelişiminin desteklenerek, bireysel yetenek ve becerilerin keşfedilmesi ve bunların gelişmesine destek olunması oluşturur.

 Sınıf öğretmeni tarafından öğrencilerimiz 5 farklı gelişim alanında (dilsel, bilişsel, öz bakım, motor, sosyal-duygusal gelişim)gün içinde farklı etkinlik ve ortamlarda gözlemlenir. Dönem içinde yaş gruplarına göre oluşturulan öğrenci değerlendirme raporları velilerimiz ile paylaşılır.

Hazırlık sınıfı öğrencilerimizin kişilik, zihin ve beden gelişimi açısından ilköğretim birinci sınıfa hazır olup olmadığını belirlemek amacıyla okul olgunluğu çalışmaları yapılır ve velilerimiz ile paylaşılır.

 Gerek duyulduğu takdirde çocukları sorunlara dâhil ederek sınıf içinde “Sorun Çözme Toplantıları” yapılır. Yaşanan sorunlar masaya yatırılır, “Sorunun içinde çözüm olur.” felsefesini alan öğrencilerimizin üretken çözümler buldukları toplantılar ile onların geri bildirim kullanılarak yapıcı çözüm ve davranışlar geliştirmelerine yardımcı olunur. 

Gerek duyulduğunda veliler ile birlikte sorun odaklı veya gelişimsel bilgilerini içeren veli toplantıları yapılmaktadır.

 Anaokulumuzda 2 yaştan 6 yaşa kadar çocuklarımız bulunmaktadır. Yaşlara göre gelişim özelliklerini özetlersek;

2 – 3 YAŞ ÇOCUĞUNUN ÖZELLİKLERİ  veya  “terrible two” yani 2 yaş ergenliği 

ikiÇocukların iki yaş dönemine doğru kendilerinin bağımsız birer birey olduklarının farkına varmaya başladıkları bir dönemdir. Bu bağımsızlık duygusu bu yaş döneminde çocuğun çevresindekilerle çatışmaya girmesine, her konuda onlarla inatlaşmasına sebep olabilir.

Bazen anne-babasıyla o kadar inatlaşır ki, neyi isteyip neyi istemediğini bile anlayamazsınız. Örneğin; acıkmıştır ama yemek yememekte direnir veya uykusu geldiği halde uyumamakta direnir vb. Çocuğunuzun sizinle inatlaştığı dönemlerde onunla başa çıkmanın en iyi yolları şunlardır;

En önemlisi soğukkanlılığınızı korumaya çalışın. Çocuğunuzla kimin büyük kimin küçük olduğuna dair bir savaşa girmeyin. Bütün amacınız çocuğunuzun elde edemeyeceği bir şeyden vazgeçmesini sağlamak olmalı. Ona hayatta her istediğini elde edemeyeceği gibi bir hayat dersi vermek değil.

Çocuğunuza kararlı ve tutarlı bir tavırla yaklaşın. İstediği şeyi neden yapamayacağınızı basit bir şekilde açıklayın ve kararınızdan kesinlikle vazgeçmeyin. Önce ”hayır” dediğiniz bir şeye sonradan ”evet” derseniz, çocuğunuz bunu size karşı sürekli kullanmaya başlayacaktır. Siz pes edene kadar da sizinle çatışmaya devam edecektir.

Burada sizin kararlı olmanız çok önemli onun da sizin kararlı olduğunuzu anlayabilmesi için ona zaman verin. İstediğinizi anlattıktan sonra (lütfen az ve öz, yani 2-3 cümleyi geçmemeli) bir süre bekleyerek sakinleşin ve durumu anlaması için zaman tanıyın. Sizinle inatlaştığında dikkatini olumlu bir yöne yöneltebilirsiniz. .AVM’de bir oyuncakçının önünde 7.veya daha fazla bebeği/arabayı satın almanız için bağırıyorsa orada ilgisini başka bir kişiye, olaya veya diğer ilgisini çekebilecek herhangi bir şeyi göstererek dikkatini dağıtabilir ve hemen oradan uzaklaşabilirsiniz. Çocuğunuza sonsuz alternatifler yerine sınırlı seçenekler sunun. Çok oyuncaktan ziyade “az ve öz” oyuncak ile oynamayı öğretin. Unutmayın evde ne kadar oyuncak olursa ileride o kadar çok dikkati dağılacaktır.

Evde kıyafet giydirirken ”Hangi taytını/eşorfman altını giymek istersin” diye sormak yerine, ”Pembe taytını/mavi pantolonunu mu, yoksa yeşili mi giymek istersin?” diye sorun.

Yemek de bir diğer “terrible two” çocuk ve anne kabusudur. Sofranızda tabiiki sadece çocuğunuz sevdiği makarna, pilav vs olmasını istemezsiniz ama diğer taraftan her öğünde onunla sağlıklı ve dengeli beslenmesi için tartışmak da işinize gelmeyecektir. Bundan dolayı bu şekilde yaklaşmak size yardımcı olacaktır:

”Yeşil fasulyeden 2 mi 3 kaşık mı koymamı istersin?” diye sorabilirsiniz. Böyle söylediğinizde çocuğunuza hem değer verdiğinizi hem de bu konuda ona yiğebildiği kadar vermiş olursunuz.

“fasulyeni yersen, pilavdan da yiğebilirsin”, ona seçimler konsunda gerektiğinde çok sevdiği pilavdan da yemek istiyorsa sebzeden de yemesi gerektiğini sunarsınız. Seçim çocuğunuzun, yerse sebzeyi pilavı da  yiğebilir. Sebzeyi yemediği takdirde pilavı da yememeyi seçer ve böylelikle doğal bir şekilde seçimini de yapmış olur.

4 YAŞ ÇOCUĞUNUN ÖZELLİKLERİ  veya “ben” dönemi

uc3 ve 4 yaş arası ben merkezcilik ve inatçılık özellikleri fazlasıyla anne babaları zorlayan bir diğer dönemdir. Merak etmeyi 4 yaşa doğru bu ben merkezcilik azalacak. Nihayet çocuğunuz  4 yaşına geldiğinde sosyal yani “kooperatif oyun” denilen döneme girerler. Artık  birlikte oynayıp, oyun kurup, yaşadıklarını oyunlarına yansıtabilirler.

En fazla bu yaş döneminde karşımıza çıkan özellikleri “meraktır”. Sonu gelmeyen “Ne, nedir, niye?” soruları ile bizi bilgilerimizi sorgulayabilirler. Hatta zaman zaman nasıl cevap verebileceğimizi bile bilemeyebiliriz. Verdiğiniz cevaba karşı bir soru daha gelebilir: “peki bu niçin? Neden?”. Çocuğunuz artık 3 yaş sonrasına göre daha geniş bir kelime bilgisine sahip olduğunu gözlemliyoruz. Artık hayal güçleri çok iyi çalışır ve bunu oyunlarında çok güzel kullanırlar. Bu dönemde yaşanabilecek en karakteristik sorun gece uyanmaları ve gece korkularıdır. Yaratıcılık gerektiren her türlü aktiviteden (ritim çalışmaları, drama, resim vb.) çok hoşlanırlar.

4 yaş çocuğu beklemeyi öğrenmeye başlar artık. O artık kendi dışındaki dünyanın kuralları olduğunu ve başkalarının hak ve istekleri olduğunu görür ve beklemeyi öğrenir. Bunu artık anne baba, okuldaki öğretmeni ona öğretmesiyle başlar. Önemli olan ona verilen bir sözün tutulması. “1 dakika bekle, sonra sana yardım ederim/seninle oynarım/ yanına gelirim” denildiğinde, o sürenin sonunda onun yanına gidip ihtiyacına yardımcı olmak ve söyleneni unutmamak veya çocuğu oyalamak.

Anne babalar çocuklarını bu yaş evresinde artık bir veya iki kişi ile arkadaşlık etmeye başladığını görebilir, kız erkek fark etmiyor. Bu okula gitmeye başladığında değişebilir ve kendi cinsi ile sadece oynama isteği başlayabilir. Çünkü sosyal baskı nedeniyle kendi cinsine uygun oyunlar oynamayı öğrenmelidir.

4 yaşın bir diğer özelliği de davranışlarında değişken olabildiğidir. 4 yaş çocuğu hareketlidir. Koltuk üzerinde zıplar, merdivenlerden atlar, koşar, tırmanır ve yorulmaz.

5 YAŞ GELİŞİM ÖZELLİKLERİ veya “Anne baba’nın nefes aldığı dönem”

dortbesÇocukluk dönemin dönüm noktası sayılır bu dönemi  aynı zamanda aile ve çocuk için “altın yaş” olarak nitelendirilen 5 yaş oluşturur. Daha bilgili ve olgun bir kişi olarak görülür artık 5 yaş çocuğu. Onun artık çevresine karşı daha dostça bir yaklaşım içinde olduğu gözlemlenir. Aynı zamanda yeterli ve dengeli oluşu gelmektedir. 5 yaşındaki çocuk artık yeteneklerini keşfetmek ister; ona artık sorumluluk verebilirsiniz. Artık 5 yaş çocuğu, yaşadığı kültür ve sosyal çevresine uyum göstermeyi, başarılı bir kontrolle gerçekleştiren çocuktur. Bu özellikleriyle 5 yaş çocuğu, yüksek derecede toplumsallaşmış bir birey görünümündedir.

4 yaş çocuğu, yarım bırakılan bir şeye duyarsızken 5 yaş çocuğu başladığını bitirmeyi sever. O, artık daha çabuk karar verir. Kas hâkimiyeti daha da gelişir, düzgün  cümle kurar, ve insanlarla olan kişisel ve sosyal ilişkileri artmıştır. Bunun yanı sıra kendine ilişkin düşünceleriyle ailesine, okula ve topluma uyumu belirgin bir biçimde artmıştır. Ne kendisi, ne de çevresiyle çelişki halindedir. Kritik durumlarda soğukkanlı olmayı başarır. Güven duygusu ve soğukkanlılık 5 yaş çocuğunun övülecek yapısını açıklar. Dikkatlidir. Kendi kendini eleştirir. Fakat kendine güveni de vardır. Söylenenlere inanır ve uyar, belleği güçlüdür.

Kısaca 5 yaşındaki çocukta, motor dengenin, düşüncenin, bireysel-toplumsal ilişkilerin, benlik kavramının; evde, okulda ve toplum içinde uyumun daha belirli olduğu görülür. Bu yaş gurubunda artık çocuğun kesinlikle, planlanmış oyun ve öğrenme yaşantılarına ihtiyacı vardır. Bizler çocuklarımızın özgüven ve liderlik becerilerini destekleyerek bunu okulumuzda yapmaya çalışıyoruz.

6 YAŞ ÇOCUĞUNUN ÖZELLİKLERİ veya Okula Hazırlık

alti6 yaş çocuğu değişmekte olan bir çocuktur. 6 yaşında çocuk tembel ve kararsız bir görünümdedir. Çocuk bir kez daha 2,5 yaşında yaşamış olduğu karar verme güçlüklerine uğrar, yine bir şeyin olumlu ve olumsuz iki yüzü arasında hızla gelip gider.

Son çocukluk döneminde çocuk; motor ve dil gelişimi açısından büyük aşamalar kaydetmiş ve dengenin gelişmesi sonucu hızlı yürüyebilen, futbol oynayabilen, ok atabilen, el-göz koordinasyonunun gelişmesi sonucu da iki elini bağımsız olarak kullanabilen bir birey haline gelmiştir.

Bu yaşlarda çocuklar oyun çağının birçok özelliklerini gösterir, 6 yaş zihni ve duygusal gelişmeleri bakımından okula devam edebilecek kadar olgun olunan bir yaştır.

Bu dönemde çocuğun küçük kasları oldukça gelişmiş olduğundan, diğer yaşlara oranla el işlerinde daha beceriklidir. Kesip yapıştırır, boya yapar, resim yapar, tüm araç ve gereçleri iyi kullanır.

Oyunlarda ve ilgi alanlarında kız ve erkek çocukları arasında, farklılık gözlenir. Erkek çocuklar topla, kızlar iple oynamayı sever. Her ikisi de, sürekli yeni şeyler denemek ister; yeni oyunlar bulur ve uygular; birçok hayali rollere girer. Grup oyunlarından çok hoşlanır. Bazı sorumluluklar yüklenir, söylenenleri dikkatle dinler, dikkat süresi uzar.

Kendisiyle gerçek nitelikte eğitim uygulamaları yapılacak bir çağa gelmiştir.

Nilüfer Dursun Gönüllü
Okul Müdürü ve Psikoloğu